De Grote Werk-test

Stop de schaarste!

Joop Schippers

De krapte op de arbeidsmarkt raakt iedereen. Er kiezen te weinig mensen voor werken in het onderwijs, de zorg en de techniek. Met verkorte schooldagen, lange wachtlijsten voor medische hulp en een tekort aan vakmensen zoals loodgieters als gevolg. In dit experiment zit jij aan de knoppen: hoe los jij de tekorten op de arbeidsmarkt op?

Econoom Joop Schippers (Universiteit Utrecht) onderzoekt onze kwetsbare arbeidsmarkt. Hij ziet een kans in de inzet van robots, arbeidsmigranten en een herverdeling van Nederlandse arbeiders. Wie zet jij waar in?

Start

In 2040 is er een tekort aan werknemers. In dit experiment mag jij zelf bepalen hoe je de arbeidsmarkt inricht, om de krapte op te lossen. Waar zet jij robots in? Welke sector moet krimpen? En hoe wil je de vrijgekomen arbeidskrachten dan gebruiken?

Klik snel verder voor een korte uitleg.

De arbeidsmarkt van 2040

Hieronder zie je in het rood hoeveel vacatures er per sector ongeveer gaan zijn.

Banken, verzekeraars en consultancy
Energietransitie
Openbaar bestuur, politie en justitie
Defensie
Onderwijs
Kinderopvang
Zorg
ICT-bedrijven
Land- en tuinbouw
Industrie
Bouw
Transport en logistiek

Aan de slag

Straks zie je nog een keer de arbeidsmarkt van de toekomst. Nu mag jij zelf gaan bedenken hoe je de tekorten wil opvullen. Alle banen, vacatures en in te zetten arbeidskrachten worden verbeeld door bolletjes. Dit is waar de bolletjes voor staan:

Een baan die al bezet is
Het werk wordt gedaan door een werknemer.

Een vacature
Dit is een baan waar vraag naar is, maar nog niet vervuld is.

Mensen die nu nog buitenspel staan
Mensen die extra scholing of aanpassingen nodig hebben om (meer) te werken, maar dat nu nog niet doen. Denk aan mensen met een deeltijdbaan die een dag extra kunnen werken, of arbeidsongeschikten die met een aangepaste werkplek best aan de slag kunnen.

Robots en AI
Robots en kunstmatige intelligentie (AI) die werk kunnen overnemen of efficiënter kunnen maken. Dit geldt vooral voor banen in de industrie. In sectoren met veel mensenwerk, zoals de zorg of het onderwijs, kunnen ze minder goed helpen.

Arbeidsmigranten
Arbeidsmigranten die vanuit het buitenland in Nederland komen werken. In de zorg en het onderwijs zijn ze vanwege de taalbarrière maar beperkt in te zetten.

Kiezen maar!

Klik op de sectoren en bepaal jij hoe de tekorten wil opvullen. Kies wat jij belangrijk vindt! Je hoeft niet alle bolletjes in te zetten, bijvoorbeeld als je geen extra arbeidsmigranten naar Nederland wilt halen.

Je mag ook sectoren inkrimpen of uitbreiden. Als je defensie bijvoorbeeld minder belangrijk vindt dan de agrarische sector, dan mag je een beperkt aantal medewerkers omscholen om ze ergens anders in te zetten. We gaan er hierbij even vanuit dat omscholing altijd mogelijk is.

Banken, verzekeraars en consultancy
Wat is het dilemma?
Deze sector is de afgelopen decennia gekrompen door automatisering.
Vacatures
    Banen vervuld
      Je krimpt deze sector in door medewerkers om te scholen.
      Je zet omgeschoolde medewerkers uit een andere sector in.
      Mensen die nu nog buitenspel staan
        Robots/AI
          Arbeidsmigranten
            Energietransitie
            Wat is het dilemma?
            Er zijn in deze sector heel veel technisch geschoolde mensen nodig om de omschakeling te maken naar duurzame energie.
            Vacatures
              Banen vervuld
                Je krimpt deze sector in door medewerkers om te scholen.
                Je zet omgeschoolde medewerkers uit een andere sector in.
                Mensen die nu nog buitenspel staan
                  Robots/AI
                    Arbeidsmigranten
                      Openbaar bestuur, politie en justitie
                      Wat is het dilemma?
                      De afgelopen jaren zien we dat de overheid regelmatig moeite heeft om gecompliceerde taken uit te voeren, mede door bezuinigingen.
                      Vacatures
                        Banen vervuld
                          Je krimpt deze sector in door medewerkers om te scholen.
                          Je zet omgeschoolde medewerkers uit een andere sector in.
                          Mensen die nu nog buitenspel staan
                            Robots/AI
                              Arbeidsmigranten
                                Defensie
                                Wat is het dilemma?
                                Internationale ontwikkelingen en afspraken over defensie-uitgaven dwingen Nederland tot een uitbreiding van de defensiecapaciteit. Tegelijkertijd zie je in deze sector steeds meer gebruik van drones en robots.
                                Vacatures
                                  Banen vervuld
                                    Je krimpt deze sector in door medewerkers om te scholen.
                                    Je zet omgeschoolde medewerkers uit een andere sector in.
                                    Mensen die nu nog buitenspel staan
                                      Robots/AI
                                        ArbeidsmigrantenMaximaal 1
                                          Onderwijs
                                          Wat is het dilemma?
                                          Ondanks de afname van het aantal Nederlandse jongeren zien we met name in grote steden enorme lerarentekorten. Die leiden er regelmatig toe dat klassen naar huis moeten worden gestuurd.
                                          Vacatures
                                            Banen vervuld
                                              Je krimpt deze sector in door medewerkers om te scholen.
                                              Je zet omgeschoolde medewerkers uit een andere sector in.
                                              Mensen die nu nog buitenspel staan
                                                Robots/AIMaximaal 1
                                                  ArbeidsmigrantenMaximaal 1
                                                    Kinderopvang
                                                    Wat is het dilemma?
                                                    Mede door de toename in het aantal werkende ouders gaan steeds meer kinderen naar de opvang. Tegelijkertijd is de opvang ook financieel toegankelijker geworden.
                                                    Vacatures
                                                      Banen vervuld
                                                        Je krimpt deze sector in door medewerkers om te scholen.
                                                        Je zet omgeschoolde medewerkers uit een andere sector in.
                                                        Mensen die nu nog buitenspel staan
                                                          Robots/AINiet toegestaan
                                                            ArbeidsmigrantenMaximaal 1
                                                              Zorg
                                                              Wat is het dilemma?
                                                              Door vergrijzing en toenemende medische mogelijkheden neemt het beroep op zorg enorm toe. Een deel van de taken zou je door robots kunnen laten uitvoeren, maar een deel blijft mensenwerk.
                                                              Vacatures
                                                                Banen vervuld
                                                                  Je krimpt deze sector in door medewerkers om te scholen.
                                                                  Je zet omgeschoolde medewerkers uit een andere sector in.
                                                                  Mensen die nu nog buitenspel staan
                                                                    Robots/AIMaximaal 3
                                                                      ArbeidsmigrantenMaximaal 3
                                                                        ICT-bedrijven
                                                                        Wat is het dilemma?
                                                                        Door het feit dat we steeds meer leunen op robots en AI, zal hier veel extra personeel nodig zijn.
                                                                        Vacatures
                                                                          Banen vervuld
                                                                            Je krimpt deze sector in door medewerkers om te scholen.
                                                                            Je zet omgeschoolde medewerkers uit een andere sector in.
                                                                            Mensen die nu nog buitenspel staan
                                                                              Robots/AI
                                                                                Arbeidsmigranten
                                                                                  Land- en tuinbouw
                                                                                  Wat is het dilemma?
                                                                                  Deze sector kent geen grote tekorten. Wel speelt de vraag: hoeveel belasting voor het milieu van deze sector kunnen we dragen?
                                                                                  Vacatures
                                                                                    Banen vervuld
                                                                                      Je krimpt deze sector in door medewerkers om te scholen.
                                                                                      Je zet omgeschoolde medewerkers uit een andere sector in.
                                                                                      Mensen die nu nog buitenspel staan
                                                                                        Robots/AI
                                                                                          Arbeidsmigranten
                                                                                            Industrie
                                                                                            Wat is het dilemma?
                                                                                            Hier zijn geen grote tekorten, maar er moet een omslag komen in energiegebruik en moet zich in de toekomst mogelijk richten op defensietaken.
                                                                                            Vacatures
                                                                                              Banen vervuld
                                                                                                Je krimpt deze sector in door medewerkers om te scholen.
                                                                                                Je zet omgeschoolde medewerkers uit een andere sector in.
                                                                                                Mensen die nu nog buitenspel staan
                                                                                                  Robots/AI
                                                                                                    Arbeidsmigranten
                                                                                                      Bouw
                                                                                                      Wat is het dilemma?
                                                                                                      In deze sector is geen sprake van een tekort. Er staat een rem op bouwactiviteiten wegens milieuoverwegingen.
                                                                                                      Vacatures
                                                                                                        Banen vervuld
                                                                                                          Je krimpt deze sector in door medewerkers om te scholen.
                                                                                                          Je zet omgeschoolde medewerkers uit een andere sector in.
                                                                                                          Mensen die nu nog buitenspel staan
                                                                                                            Robots/AI
                                                                                                              Arbeidsmigranten
                                                                                                                Transport en logistiek
                                                                                                                Wat is het dilemma?
                                                                                                                Ook hier worden geen problemen verwacht. Wel zijn er mogelijkheden om nog verder te automatiseren.
                                                                                                                Vacatures
                                                                                                                  Banen vervuld
                                                                                                                    Je krimpt deze sector in door medewerkers om te scholen.
                                                                                                                    Je zet omgeschoolde medewerkers uit een andere sector in.
                                                                                                                    Mensen die nu nog buitenspel staan
                                                                                                                      Robots/AI
                                                                                                                        Arbeidsmigranten
                                                                                                                          • 5
                                                                                                                          • 10
                                                                                                                          • 5
                                                                                                                          • 0

                                                                                                                          Goed gedaan!

                                                                                                                          Bijna klaar! Nog een paar laatste vragen.

                                                                                                                          Demografische gegevens

                                                                                                                          Wat is je leeftijd?
                                                                                                                          Hoe zie je jezelf?
                                                                                                                          Mijn hoogst genoten opleiding is
                                                                                                                          Eventueel nog mee bezig
                                                                                                                          Gegevens delen
                                                                                                                          Ik ga ermee akkoord dat mijn antwoorden anoniem worden gebruikt voor wetenschappelijk onderzoek

                                                                                                                          Wat vond je ervan?

                                                                                                                          Door deze test heb ik een beter beeld van hoe wetenschap werkt
                                                                                                                          Door deze test voelt wetenschap meer vertrouwd

                                                                                                                          Blijf op de hoogte

                                                                                                                          Op de hoogte blijven van het onderzoek en de ervaringen van anderen? Meld je dan aan voor de speciale Grote Werk-test-nieuwsbrief.

                                                                                                                          Aanmelden
                                                                                                                          © 2025 — Studium GeneraleUniversiteit Utrecht
                                                                                                                          Er gaat iets mis: probeer het opnieuw (code )